Tadeusz Pruszkowski (1888-1942), MALARKA CERAMIKI /CARLOTTA BOLOGNA/, ok. 1935

olej/płótno, 114 x 115 cm
sygnowany na dole pośrodku: TAD

Bohaterką prezentowanego obrazu jest młoda kobieta w czarnej sukni, przedstawiona w półpostaci, z pędzlem w uniesionej ręce. Sportretowana to Carlotta Bologna, a obraz został namalowany przez Tadeusza Pruszkowskiego prawdopodobnie w 1934 lub 1935 roku.

Carlotta Bologna (1909-2001) była znaną postacią w świecie kulturalnym przedwojennej Warszawy, a następnie Krakowa, gdzie mieszkała do końca życia. Rodowita Włoszka, w Polsce zaczynała karierę jako aktorka, ale dość szybko z niej zrezygnowała na rzecz studiów artystycznych w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. Uczennicą Tadeusza Pruszkowskiego została w 1930 roku, do Krakowa przeniosła się w 1935, kiedy jej mąż, znany aktor i reżyser Wiktor Biegański został zaangażowany do Teatru im. Słowackiego. Wówczas Pruszkowski wystosował do profesora krakowskiej ASP Wojciecha Weissa list polecający swoją studentkę.

Po II wojnie światowej Carlotta Bologna poświęciła się w pełni malarstwu. Miała wiele wystaw indywidualnych zarówno w kraju, jak i za granicą. Przy okazji jednej z prezentacji w „Gazecie Łódzkiej” w 1993 roku ukazała się informacja o artystce, w której czytamy: „Jako kobieta nieprzeciętnej urody była często portretowana przez malarzy. Trzy razy malował ją Tadeusz Pruszkowski. Dwa portrety pędzla Romana Kramsztyka zaginęły (jeden spłonął w Powstaniu Warszawskim). Była także modelką portrecisty krakowskich aktorek Alfonsa Karpińskiego”.

Znany jest inny obraz Pruszkowskiego przedstawiający Bolognę - to „Portret z kwiatami” powstały przed 1934 rokiem (Muzeum Narodowe w Warszawie).

Oferowany na aukcji obraz został zreprodukowany w wersji sprzed konserwacji (z innym tłem) w „Gazecie Antykwarycznej” z 1999 roku (nr 3) w artykule Zofii Weiss - Nowiny Konopczyny „Carlotta Bologna. Una parmigiana di Cracovia”, a później, w wydanej w 2006 roku monografii artystki „Carlotta Bologna. Błyski z życia”. W przypadku obu publikacji reprodukcję podpisano: „Malarka ceramiki”. Sama zaś Bologna wspominała: „Prusz namalował moje trzy portrety - jeden bardzo duży, miał tytuł »Malarka ceramiki«. Było to zamówienie dla salonu na Batorym. W ogóle zamówiono u niego nadzór artystyczny nad urządzeniem całego okrętu - wyjechał wtedy na dwa tygodnie. »Malarkę ceramiki« namalował przez sobotę i niedzielę, pozowałam więc dwa razy, dwa dni od 10. do 17. Aż trudno uwierzyć, byłam tylko w jednym tygodniu, a potem wykańczał obraz już bez »modelki«”.

Wiadomo, że Tadeusz Pruszkowski w swojej bardzo aktywnej działalności społecznej był także członkiem podkomisji artystycznej przy Komisji Nadzorczej Budowy Statków Transatlantyckich (1934) i miał bezpośredni wpływ na wystrój artystyczny polskich statków pasażerskich. Wysoce prawdopodobne jest zatem, że zgodnie z informacją podaną w artykule i biografii malarki ten wyjątkowy portret zdobił jedno z wnętrz Batorego. Niestety nie udało się tego potwierdzić w istniejącej dokumentacji. W odróżnieniu od pierwszego statku M/S Piłsudski, transatlantyk Batory nie doczekał się wydania katalogu prezentowanych w jego wnętrzach dzieł sztuki.

W twórczości Pruszkowskiego portret zajmuje pierwszoplanowe miejsce. Artysta niejednokrotnie inspirował się sztuką dawnych mistrzów, stosował ujęcie w półpostaci, a portretowane kobiety przedstawiał w otoczeniu przedmiotów (dzban, korale, instrument muzyczny), podkreślających ich osobowość czy wskazujących na symboliczne lub metaforyczne znaczenie wizerunku.